This website uses cookies to improve your browsing experience and the continued use of the webpage indicates your consent to ÅF’s use of these cookies. Find out more about how ÅF uses cookies and how you can manage them here: Read more

Menu

Ancillary Services

Ancillary Services Performance Test & Certification Services

Find below the description of our services and legal information for our offices in Turkey in Turkish language. For further information please do not hesitate to contact us.

Yan Hizmetler

Tanım: Elektrik güç sisteminin, işletme güvenliği ve sistem bütünlüğü sağlanacak şekilde, arz kalitesi ve işletme koşullarına ilişkin kriterler doğrultusunda işletimini sağlamak üzere Sistem İşletmecisi tarafından kullanılan hizmetlerden meydana gelir.

Yan Hizmetler aşağıdaki listelenen işleri kapsayacak şekilde yürütülmektedir;

  • Kaliteli elektriğin sağlanması,
  • Gerçek zamanlı aktif güç dengesinin sağlanması,
  • Sistemin tazmini,
  • Dağıtım (dispeç).

İletim Sistem Operatörü (SO) sistem servislerini sağlamak amacı ile iletim sistemi kullanıcıları tarafından sağlanan Yan Hizmetler servisini kullanmaktadır. Bu sayede SO, iletim sistemini güvenilir ve yüksek seviye kalite gereksinimlerine göre işletebilmektedir.

Türkiye’de sağlanan Yan Hizmetler;

  • Primer frekans kontrolü (PR),
  • Reaktif güç kontrolü,
  • Sekonder frekans kontrolü (SR),
  • PSS testi,
  • Bekleme Yedeği Hizmeti (QS) – Beklemede,
  • Anlık Talep kontrolü (DC) – Beklemede,
  • Oturan Sistemin toparlanması(BS) – Beklemede,
  • Bölgesel Kapasite kiralama (IO) – Beklemede.

Yan hizmetler sertifikasyonu santralin her bir ünitesi için aşağıdaki liste kapsamına göre zorunludur (PR, SR, vs.);

  • Primer frekans kontrolü;
    • Kurulu güç ≥50MW;
      • Rüzgar santralleri, nehir tipi santraller, güneş hariç,
      • Seconder frekans kontrolü;
        • Kurulu güç ≥100MW;
          • Rüzgar santralleri, nehir tipi santraller, güneş hariç,
          • Reaktif güç kontrolü (Reaktif güç desteği);
            • Kurulu güç ≥30MW,
            • Oturan Sistemin Toparlanması,
            • Anlık Talep kontrolü,
            • Bekleme yedeği hizmeti.

AF Türkiye TS EN ISO/IEC 17020 Akreditasyon Sertifikası’nı Yan Hizmetler Performansını test edebilme amacı ile edinmiştir.

Yan Hizmetler Test ve Sertifikasyonun Zorunlu Olmasının Nedeni

Elektrik Piyasası Şebeke Kodları ve Yan Hizmetler Yönetmeliği gereğince;

  • Yan Hizmetler sağlamak zorunluluğunda olan tüzel kişiler TEİAŞ’a yan hizmetleri tesislerinde sağlayabildiklerine dair sertifika göstermek mecburiyetindedir,
  • Her bir yan hizmet ayrı bir sertifika ile dokümante edilecektir,
  • Yan hizmetler sertifikasyonu Elektrik Şebeke Yönetmeliğinde tanımlanan performans testlerine göre yapılacaktır,
  • Yan hizmetler performans testlerini yapabilme amacıyla, TURKAK tarafından TS EN ISO IEC 17020 standardı ile uyumlu A tipi Muayene Kuruluşları tarafından verilen sertifikaya sahip olması gerekmektedir.

AF Türkiye

AF Türkiye, TEİAŞ Elektrik Şebeke Yönetmeliği, Yan Hizmetler Yönetmeliği ve ENTSO-E normlarına göre yerel ve yabancı uzman kadrosu ile farklı tip enerji santrallerinde yan hizmetler test ve sertifikasyon hizmetleri veren en deneyimli firma konumundadır.

Test ve sertifikasyon servislerine ek olarak, sistem operatörünün, TEİAŞ’ın gereksinimleri ışığında test öncesi ve sonrasında müşterilerine teknik ve idari destek sağlamaktadır.

AF Türkiye, Yan Hizmetler Servisleri Performans Testleri’ni sağlamak amacı ile 25 Şubat 2012 tarihinde TS EN ISO IEC 17020’ya göre A tipi denetimci sertifikasını TURKAK’tan almıştır.

Primer Frekans Kontrol Performans Test ve Sertifikasyonu Kimler için Zorunludur?

Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği’ne göre, aşağıda listede sıralanan tesisler haricindeki 50 MW üstü kapasiteye sahip tüm üretim tesisleri Primer Frekans Kontrolüne katılmak zorundadır;

  • Kanal ve nehir tipi hidroelektrik santralleri,
  • Rüzgar santralleri,
  • Güneş enerjisi santralleri,
  • Dalga enerjisi santralleri,
  • Gel-git’e dayalı enerji tesisleri.

Primer Frekans Kontrol Testi Kapsamı

Primer Frekans Kontrol (PFK) performans testi ve sertifikasyonu kapsamında, Elektrik Şebeke Kodu ve ENTSO-E normlarına uygun olacak şekilde aşağıdaki testler gerçekleştirilmektedir

  • PFK Hassaslık Testi,
  • PFK Rezerv Testi,
  • PFK 24 saat Doğrulama Testi.

Sekonder Frekans Kontrol Performans Test ve Sertifikasyonu Kimler için Zorunludur?

Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğinde tanımlanan Otomatik Üretim Kontrol (AGC) sistemi tarafından gönderilen sinyalleri alma ve işleme ekipmanları ile, aşağıda listede sıralanan tesisler haricindeki 100 MW üstü kapasiteye sahip tüm üretim tesisleri Sekonder Frekans Kontrolü’ne katılmak zorundadır;

  • Kanal ve nehir tipi hidroelektrik santralleri,
  • Rüzgar santralleri,
  • Güneş enerjisi santralleri,
  • Dalga enerjisi santralleri,
  • Gel-git’e dayalı enerji tesisleri,
  • Kojenerasyon tesisleri,
  • Jeotermal tesisler,
  • Yönetmeliğin yayınlandığı yıl olan 2006 tarihinde AGC sistem ekippmanlarına sahip olmayan üretim tesisleri.

Sekonder Frekans Kontrol Performans Testi Öncesi

TEİAŞ SCADA sistemi kapsamında işletilen santral arafaz sistem dizayn dokümanları, TEİAŞ tarafından onaylanmalıdır.

TEİAŞ SCADA sistemi kapsamında işletilen santral arafaz sistemi TEİAŞ’ın Gölbaşında bulunan Ulusal Yük Tevzi Kontrol Merkezi’nde yer alan Otomatik Üretim Kontrol (AGC) programı ile uyumlu olmalıdır.

Sekonder Frekans Kontrol Testi Kapsamı

Sekonder Frekans Kontrol Performans testi, Elektrik Şebeke Kodu ve ENTSO-E normları ışığında aşağıda listelenen testleri ve raporları kapsamaktadır.

Sekonder Frekans Kontrol Performans testleri sırasında, santralin AGC arafaz sistemi/insan-makina arabağı fonksiyonları (ekran görüntüleri, raporlama vs.) ve santral ünitelerinin sekonder frekans kontrolüne katkıları, SCADA sistemi üzerinden AGC programı vasıtası ile santrale gönderilen set değerleri üzerinden kontrol edilmektedir.

Sekonder Frekans Kontrol Testi Metodolojisi

Santralin/ünitenin AGC arafaz sistemi NCC’de yer alan AGC tarafından gönderilen set değerleri vasıtası ile test edilmektedir.

Santralden ve TEİAŞ AGC’sinden giden/gelen Elektrik Şebeke Yönetmeliği’nde tanımlı ve listelenmiş alarm ve durum bilgilerinin gönderilip alınması vasıtası ile test yapılmaktadır.

Test, santralin Primer Frekans Katılımı açık ve kapalı olacak şekilde 2 durumunda da yapılmaktadır. Her iki durumda da beklenen sekonder frekans kontrol katılım yanıtları santralin/ünitenin sekonder frekans kontrolü kapsamında ACG’den set değerleri gönderilerek kontrol edilmektedir. Bu amaçla, üretici talimatları ışığında Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve ENTSO-E normlarına göre ilgili parametrelerde ince ayar yapılmaktadır.

Reaktif Güç Destek Performans Test ve Sertifikasyonu Kimler için Zorunludur?

Elektrik Şebeke Kodu kapsamında;

  • Kurulu gücü 30 MW’den fazla olan ve Dağıtım-İletim sistemine bağlı üretim tesisleri Otomatik Gerilim Regulatörü vasıtası ile 0,85 güç faktörü aşırı ikazlı ve 0,95 yük faktörü düşük ikazlı veya Bölgesel Kontrol operatörlerinin uyarılarına göre sistemin gerilim seviyesini regüle etmelidir. Ancak rüzgar santralleri Şebeke Kodu Ek-18’e uymalıdır.
  • Reaktif güç kontrol servisi sertifikalı santrallar tarafından sağlanır.

Reaktif Güç Destek Performans Testi Kapsamı

Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliğine göre;

  • Aşırı ve düşük ikaz durumlarında, santral dizayn yük faktörü aralığında Şebeke Koduna göre nominal güçte,
  • Aşırı ve düşük ikaz durumlarında, santral dizayn yük faktörü aralığında Şebeke Koduna göre mak. ve min. güçte,
  • Reaktif üretim ve ekleme, herhangi bir operasyon noktasında.

Güç Sistemi Dengeleme Performans Testleri Kimler için Zorunludur?

Elektrik Şebeke Yönetmeliği kapsamında;

  • Kurulu gücü 75 MW’den fazla olan ve Dağıtım veya İletim sistemine bağlı üretim tesisleri gerilim seviyelerini regüle etmeli ve Otomatik Gerilim Regülatörü ve Bölgesel ve Ulusal Kontrol Merkezleri kuralları ve talimatlarını dikkate alan Güç Sistemi Dengeleyicileri vasıtası ile yerel ve bölgeler arası güç salınımını sönümlendirmelidirazalımını sağlamalıdır.

Test Uzmanı Sertifikasyonu

AF Türkiye aynı zamanda sertifikasyon öncesinde kendi çalışanlarına iş üstü eğitimi vererek insan kaynakları kapasitesini artırmaktadır.

Kontaktpersoner

Serhat Can

Country Manager, Turkey
+90 312 385 93 54 serhat.can@afconsult.com